โทษของการพนันมีอะไรบ้าง? ผลเสียต่อเงิน จิตใจ ครอบครัว และกฎหมาย

โทษของการพนันแบ่งได้เป็น 4 ด้านหลัก คือ เสียเงินและเป็นหนี้ เสียสุขภาพจิต เสียความสัมพันธ์ในครอบครัวกับการเรียนการงาน และเสี่ยงคดีความตามกฎหมาย ที่สำคัญคือทั้ง 4 ด้านนี้มักเกิดต่อเนื่องกันเป็นลูกโซ่ เริ่มจากเงินที่เสียไปจากความได้เปรียบของเจ้ามือ แล้วลามไปถึงความเครียด การโกหกคนในบ้าน และปัญหาที่ใหญ่เกินกว่าคนคนเดียวจะแบกไหว

บทความนี้ทีมงาน we88thai.co เรียบเรียงสำหรับ 2 กลุ่มครับ กลุ่มแรกคือผู้ที่ต้องทำรายงานหรืองานนำเสนอเรื่องโทษของการเล่นพนันและอยากได้ข้อมูลที่มีตัวเลขพร้อมแหล่งที่มา กลุ่มที่สองคือคนที่เล่นอยู่และเริ่มสงสัยว่ากำลังเสียอะไรไปมากกว่าเงินหรือเปล่า เราใส่ปีของข้อมูลทุกตัวเลขไว้ชัด ๆ เพราะสถิติการพนันในข่าวไทยหลายชิ้นไม่บอกว่าเป็นข้อมูลปีไหน ถ้าคุณต้องการเช็กอาการติดพนันของตัวเองโดยตรง อ่านต่อได้ที่ อาการติดพนันและแบบเช็กตัวเอง หน้านี้จะเน้นภาพรวมว่าการพนันทำร้ายชีวิตในด้านไหนบ้าง และทำไม

โทษของการพนันมีอะไรบ้าง? สรุป 4 ด้านในตารางเดียว

ก่อนลงรายละเอียด ลองดูภาพรวมก่อนครับ ตารางนี้สรุปว่าแต่ละด้านเสียหายอย่างไร และเกิดจากกลไกอะไร

องค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบายเรื่องนี้ไว้ในเอกสารข้อเท็จจริงเรื่องการพนันว่า ผลเสียของการพนันไม่ได้จำกัดอยู่ที่คนเล่น โดยเฉลี่ยแล้วผู้ที่มีปัญหาการพนัน 1 คนส่งผลกระทบต่อคนรอบตัวอีกประมาณ 6 คน ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้เล่นพนันด้วยซ้ำ นี่คือเหตุผลที่เวลาพูดถึงโทษของการพนัน เราต้องมองให้กว้างกว่ากระเป๋าเงินของคนเล่นคนเดียว

ทำไมเล่นนาน ๆ แล้วเสียเงินเสมอ? คณิตศาสตร์ของเจ้ามือ

นี่คือส่วนที่บทความเรื่องโทษของการพนันส่วนใหญ่ข้ามไป ทั้งที่เป็นรากของปัญหาการเงินทั้งหมด เกมที่เล่นกับเจ้ามือถูกออกแบบให้ เจ้ามือได้เปรียบ (house edge) คือจ่ายเงินรางวัลน้อยกว่าโอกาสชนะจริงเล็กน้อย ส่วนต่างเล็ก ๆ นี้ทำให้ในระยะสั้นใครก็ชนะได้ แต่ยิ่งเล่นมากรอบ ผลลัพธ์จะยิ่งเข้าใกล้ "เสีย" ตามสัดส่วนนั้น

ตัวเลขจาก Wizard of Odds ซึ่งเป็นแหล่งคำนวณคณิตศาสตร์เกมพนันที่ใช้อ้างอิงกันแพร่หลาย

• บาคาร่า แบบไพ่ 8 สำรับ: แทงฝั่งเจ้ามือ (Banker) เจ้ามือได้เปรียบ 1.06% แทงฝั่งผู้เล่น (Player) 1.24% และแทงเสมอ (Tie) สูงถึง 14.36%
• รูเล็ต: แบบศูนย์เดียวเจ้ามือได้เปรียบ 2.70% ทุกการเดิมพัน ส่วนแบบสองศูนย์ได้เปรียบ 5.26%

ลองคิดเป็นเงินดูครับ สมมติแทงบาคาร่าฝั่ง Banker ตาละ 100 บาท จำนวน 1,000 ตา ยอดที่แทงรวมคือ 100,000 บาท ค่าคาดหมายของการเสียคือราว 1.06% ของยอดนี้ หรือประมาณ 1,060 บาท ถ้าเปลี่ยนไปแทงเสมอด้วยยอดเท่ากัน ค่าคาดหมายของการเสียจะกระโดดเป็นราว 14,360 บาท ตัวเลขนี้ไม่ได้บอกว่าทุกคนจะเสียเท่านี้พอดี บางคนเสียมากกว่า บางคนโชคดีได้กำไรในช่วงสั้น ๆ แต่เมื่อรวมผู้เล่นจำนวนมากและเวลาที่ยาวพอ เงินจะไหลไปทางเจ้ามือเสมอ ไม่มีสูตรไหนเปลี่ยนคณิตศาสตร์ข้อนี้ได้

WHO ยังระบุอีกข้อที่น่าคิด คือราว 60% ของเงินที่ผู้เล่นเสียไป (ซึ่งก็คือรายได้ของธุรกิจพนัน) มาจากคนที่เล่นในระดับที่เป็นอันตรายต่อตัวเอง แปลว่าธุรกิจพนันพึ่งพารายได้จากคนที่กำลังมีปัญหาเป็นหลัก ไม่ใช่จากคนที่เล่นสนุกเล็ก ๆ น้อย ๆ

โทษของการเล่นพนันด้านการเงิน: หนี้สินที่โตเร็วกว่ารายได้

เมื่อเสียเงินไปแล้ว คนจำนวนมากจะเล่นต่อเพื่อเอาเงินคืน พฤติกรรมนี้เรียกว่าการไล่ตามทุน และเป็นจุดที่ "เสียเงินค่าความบันเทิง" กลายเป็น "หนี้พนัน" เพราะเงินที่ใช้เล่นรอบหลัง ๆ มักไม่ใช่เงินเหลือใช้แล้ว แต่เป็นเงินค่าเช่าบ้าน เงินเดือนล่วงหน้า วงเงินบัตรเครดิต หรือเงินกู้

ข้อมูลจากการสำรวจของ ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ปี 2562 ที่กรุงเทพธุรกิจรายงานไว้ พบว่า 9.8% ของคนที่เล่นพนันในปีนั้น หรือราว 2.9 ล้านคน บอกว่าได้รับผลกระทบเชิงลบจากการพนัน ในจำนวนผู้เล่นทั้งหมดยังมีราว 1.068 ล้านคนที่มีหนี้จากการพนัน รวมกันประมาณ 11,468 ล้านบาท หรือเฉลี่ยราว 10,738 บาทต่อคน นี่คือหนี้ที่เกิดขึ้นจริงในครัวเรือนไทย ไม่ใช่ตัวเลขสมมติ

เส้นทางของหนี้พนันมักเป็นแบบนี้

1. ใช้เงินเก็บส่วนตัวก่อน แล้วค่อย ๆ หมด
2. เริ่มใช้บัตรเครดิตหรือสินเชื่อบุคคล โดยคิดว่าเดี๋ยวได้คืนก็โปะได้
3. ยืมเงินเพื่อนหรือครอบครัว โดยมักอ้างเหตุผลอื่นที่ไม่ใช่การพนัน
4. เมื่อสถาบันการเงินไม่ให้กู้แล้ว บางคนหันไปพึ่งหนี้นอกระบบดอกเบี้ยสูง ซึ่งทำให้หนี้โตเร็วกว่ารายได้หลายเท่า
5. ในกรณีหนักที่สุด หนี้ท่วมจนเสี่ยงถูกฟ้องและอาจถึงขั้นล้มละลาย

ถ้าคุณอยู่ในขั้นที่ 2 ขึ้นไปแล้ว การหยุดเพิ่มยอดเล่นคือสิ่งที่ช่วยการเงินได้มากที่สุด ยิ่งกว่าการหาทางเอาเงินคืน แผนเลิกทีละขั้นและวิธีจัดการหนี้เบื้องต้นอยู่ใน คู่มือเลิกพนันฉบับเต็ม

การพนันส่งผลต่อสุขภาพจิตอย่างไร?

โทษด้านจิตใจเป็นด้านที่มองเห็นยากที่สุด และกระทบลึกครับ กรมสุขภาพจิต อธิบายผ่านสื่ออย่าง Thai PBS ว่าคนที่ติดการพนันมักมีปัญหาตามมาเป็นชุด ทั้งเป็นหนี้ โกหก ลักขโมย ไม่มีสมาธิเรียน และเสียงาน ไปจนถึงเกิดภาวะซึมเศร้าและพยายามฆ่าตัวตาย

ข้อมูลของ WHO สอดคล้องกัน WHO อ้างงานศึกษาในสวีเดนที่พบว่าผู้ที่มีภาวะติดการพนันมีโอกาสเสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายสูงกว่าประชากรทั่วไปถึง 15 เท่า และการศึกษาในรัฐวิกตอเรีย ประเทศออสเตรเลีย พบว่าอย่างน้อย 4.2% ของการฆ่าตัวตายเกี่ยวข้องกับการพนัน

ทำไมการพนันถึงกระทบจิตใจหนักขนาดนี้ อธิบายได้ด้วยกลไกหลัก 3 ข้อ

• ความสูญเสียที่เกิดซ้ำ ๆ การเสียเงินแต่ละครั้งคือความเครียดก้อนใหม่ ขณะที่หนี้เก่ายังอยู่
• ความลับ คนที่เล่นพนันหนักมักปิดบังคนรอบตัว ต้องโกหกต่อเนื่อง ทำให้รู้สึกโดดเดี่ยวและอับอาย
• วงจรหนีความทุกข์ด้วยการเล่น พอเครียดก็เล่นเพื่อลืม พอเสียก็ยิ่งเครียด วนกลับมาที่เดิม

ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง อย่ารอให้ปัญหาเงินคลี่คลายก่อน ให้ติดต่อ สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิตทันที บริการนี้ให้คำปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

โทษของการเล่นการพนันต่อครอบครัว การเรียน และการทำงาน

ตัวเลข "คนรอบตัว 6 คน" ของ WHO จะเห็นภาพชัดเมื่อมองเข้าไปในบ้านครับ คู่ชีวิตต้องรับภาระหนี้ร่วม ลูกได้รับผลจากความตึงเครียดในบ้าน พ่อแม่ต้องขายทรัพย์สินมาใช้หนี้แทน และความไว้ใจที่เสียไปจากการโกหกซ้ำ ๆ ต้องใช้เวลานานมากกว่าจะกลับมา

ด้านการเรียนและการทำงาน ปัญหาที่กรมสุขภาพจิตระบุไว้คือไม่มีสมาธิเรียนและเสียงาน ในทางปฏิบัติมักเริ่มจากการเปิดดูผลบอลหรือเล่นสล็อตบนมือถือระหว่างชั่วโมงเรียนหรือเวลางาน นอนดึกเพราะเล่นถึงเช้า ขาดงานบ่อย จนถึงขั้นยืมเงินเพื่อนร่วมงานหรือแตะเงินของที่ทำงาน ซึ่งจุดหลังนี้จะกลายเป็นคดีอาญาได้ทันที

การลักขโมยเป็นโทษของการพนันที่คนไม่ค่อยพูดถึงตรง ๆ แต่เกิดขึ้นจริงเมื่อแรงกดดันเรื่องหนี้สูงพอ เริ่มจากหยิบเงินในบ้าน เอาของในบ้านไปจำนำ แล้วอาจลามไปถึงเงินของคนอื่น ถ้าคุณเป็นคนในครอบครัวที่กำลังเจอเรื่องนี้ เรามีคู่มือแยกไว้ที่ วิธีช่วยคนในครอบครัวที่ติดการพนัน ซึ่งรวมวิธีคุยไม่ให้ทะเลาะและวิธีปกป้องการเงินของบ้าน

โทษทางกฎหมาย: เล่นพนันผิดกฎหมายไหม และเสี่ยงอะไรเพิ่ม

ในไทย กฎหมายหลักคือ พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. 2478 ซึ่งแบ่งการพนันเป็นบัญชี ก. และบัญชี ข. การพนันที่ไม่ได้รับอนุญาตถือว่าผิดกฎหมาย ในมุมของทีมงาน เมื่อไม่มีการออกใบอนุญาตให้เว็บพนันออนไลน์ในไทย การเล่นผ่านเว็บเหล่านี้จึงเข้าข่ายการพนันที่ไม่ได้รับอนุญาต (อ่านคำอธิบายเต็มที่ พนันออนไลน์ถูกกฎหมายไหม) ส่วนอัตราโทษตามที่สำนักงานกฎหมาย Legardy สรุปไว้แบ่งเป็น 2 ระดับ

• ผู้เล่นการพนันในบัญชี ก. ลำดับ 1-16 หรือบัญชี ข. ลำดับ 16 มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• ผู้จัดให้มีการเล่นการพนันประเภทเดียวกัน เช่น เจ้ามือ เจ้าของเว็บ แอดมิน หรือเจ้าของบัญชีรับเงิน มีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 3 ปี และปรับตั้งแต่ 500 ถึง 5,000 บาท
• การพนันประเภทอื่นที่ไม่ได้รับอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

สิ่งที่ผู้เล่นพนันออนไลน์ควรรู้คือความเสี่ยงทางกฎหมายไม่ได้จบที่โทษเล่นพนันอย่างเดียว คนที่ร้อนเงินจากหนี้พนันอาจถูกชักชวนให้ "ให้เช่าบัญชี" ซึ่งก็คือการเป็นบัญชีม้า และเงินที่ไหลผ่านบัญชีลักษณะนี้อาจเชื่อมโยงกับคดีการฟอกเงิน ทำให้บัญชีถูกอายัดหรือถูกดำเนินคดี ซึ่งเป็นคดีแยกต่างหากจากการเล่นพนัน รายละเอียดเรื่องบัญชีธนาคารอ่านได้ที่ ความเสี่ยงบัญชีธนาคารเมื่อเล่นพนันออนไลน์ และภาพรวมของตัวบทกฎหมายอยู่ที่ สรุป พ.ร.บ.การพนัน

ทำไมพนันออนไลน์และเยาวชนจึงน่าห่วงเป็นพิเศษ?

พนันออนไลน์เปลี่ยนโทษของการพนันให้รุนแรงขึ้น เพราะตัดสิ่งที่เคยเป็น "เบรก" ออกไปเกือบหมด ไม่ต้องเดินทาง ไม่มีเวลาปิด เติมเงินได้ทันทีจากแอปธนาคาร และเล่นคนเดียวบนมือถือโดยไม่มีใครเห็น ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันพบว่าจำนวนผู้เล่นพนันออนไลน์ในไทยเพิ่มจากราว 800,000 คนในปี 2562 เป็น 1,950,000 คนในปี 2564 ตามที่ Thai PBS รายงาน

กลุ่มที่น่าห่วงที่สุดคือ เยาวชน จากการสำรวจปี 2562 ที่มติชนรายงาน พบว่าเยาวชนอายุ 19-25 ปีเล่นพนัน 46.3% หรือราว 3.05 ล้านคน มี นักพนันหน้าใหม่ ราว 710,000 คน เพิ่มจากราว 620,000 คนในปี 2560 และอายุต่ำสุดที่เริ่มเล่นพนันครั้งแรกในการสำรวจคือ 7 ขวบ ยิ่งเริ่มเล่นเร็ว ก็ยิ่งมีเวลาในชีวิตให้ปัญหาการเงินและนิสัยการเล่นสะสมนานขึ้น

ตัวเลขการพนันในไทยที่ควรรู้ (พร้อมปีของข้อมูล)

สำหรับคนที่ทำรายงาน เรารวมตัวเลขสำคัญไว้ในตารางเดียวพร้อมปีและแหล่งที่มา ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ซึ่งสำรวจปี 2562 จากกลุ่มตัวอย่าง 44,050 คนทั่ว 77 จังหวัด

ข้อควรระวังเวลานำไปอ้างอิง: ตัวเลขไทยส่วนใหญ่ในตารางเป็นข้อมูลปี 2562-2564 ซึ่งจำนวนผู้เล่นออนไลน์เพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวภายใน 2 ปี สถานการณ์ปัจจุบันจึงอาจต่างไปแล้ว ควรระบุปีของข้อมูลทุกครั้ง

สรุปโทษของการพนันแบบสั้นสำหรับทำรายงาน

ถ้าต้องการสรุปเป็นข้อ ๆ สำหรับใบงานหรือรายงาน ใช้โครงนี้ได้เลยครับ

1. โทษต่อตนเองด้านการเงิน: เกมที่เล่นกับเจ้ามือให้เจ้ามือได้เปรียบ เล่นนานยิ่งเสีย นำไปสู่หนี้สินและหนี้นอกระบบ
2. โทษต่อสุขภาพจิต: ความเครียด ภาวะซึมเศร้า และความเสี่ยงฆ่าตัวตายสูงขึ้นในผู้ที่ติดการพนัน
3. โทษต่อครอบครัว: การโกหก ทะเลาะ หนี้ร่วม และความไว้ใจที่เสียไป คนรอบตัวได้รับผลกระทบเฉลี่ย 6 คน
4. โทษต่อการเรียนและการงาน: ขาดสมาธิ ขาดเรียนขาดงาน และอาจเสียงาน
5. โทษทางกฎหมาย: ผิด พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. 2478 และเสี่ยงคดีบัญชีม้าหรือการฟอกเงิน
6. โทษต่อสังคม: อาชญากรรมอย่างการลักขโมยเพื่อหาเงินมาเล่นหรือใช้หนี้

อย่าลืมใส่แหล่งอ้างอิงท้ายรายงาน เราแนบลิงก์แหล่งที่มาทั้งหมดของบทความนี้ไว้ด้านล่างแล้ว

ถ้าเริ่มเห็นโทษในชีวิตตัวเองแล้ว ควรทำอะไรก่อน?

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วรู้สึกว่าหลายข้อตรงกับชีวิตตัวเอง ไม่ต้องรอให้ทุกอย่างพังก่อนครับ ลองเริ่มจาก 4 ข้อนี้

1. หยุดเติมเงินเพิ่มวันนี้ ไม่ต้องคิดเรื่องเอาเงินคืน เงินที่เสียไปแล้วเอาคืนด้วยการเล่นต่อไม่ได้ในทางคณิตศาสตร์
2. จดหนี้ทั้งหมดลงกระดาษ เจ้าหนี้ ยอด ดอกเบี้ย วันครบกำหนด การเห็นภาพจริงช่วยให้วางแผนได้
3. บอกคนที่ไว้ใจได้ 1 คน ความลับคือเชื้อเพลิงของปัญหานี้
4. โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง เจ้าหน้าที่ช่วยแนะนำสถานที่บำบัดรักษาได้

ขั้นตอนเลิกแบบละเอียด ตั้งแต่ 24 ชั่วโมงแรกจนถึงการป้องกันการกลับไปเล่น อยู่ใน คู่มือเลิกพนัน ของเรา เว็บนี้เป็นเว็บข้อมูลสำหรับผู้ใหญ่ 18+ เท่านั้น และเราไม่สนับสนุนให้ใครเล่นพนันเพื่อหารายได้

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อในหมวดนี้