วิธีเลิกการพนันทำอย่างไร? แผนเลิกพนันถาวรที่ทำได้จริง

วิธีเลิกการพนันที่ได้ผลจริงคือทำหลายอย่างพร้อมกัน: ตัดช่องทางเล่นและช่องทางเงินทันที, รับมือกับอาการอยากด้วยการชะลอ เบี่ยงความสนใจ แล้วค่อยตัดสินใจ, หาคนคุยด้วยตั้งแต่วันแรก (สายด่วนสุขภาพจิต 1323 โทรฟรี 24 ชั่วโมง) และถ้าเล่นจนควบคุมไม่ได้แล้ว ให้เข้ารับการบำบัดแบบมืออาชีพ เพราะการติดพนันเป็นโรคที่รักษาได้ ไม่ใช่แค่เรื่องใจไม่แข็ง

ทีมงาน we88thai.co เขียนหน้านี้สำหรับคนที่ อยากเลิกการพนันต้องทํายังไง แต่ไม่รู้จะเริ่มตรงไหน และสำหรับคนที่เคยพยายามเลิกมาแล้วหลายรอบ เราเรียบเรียงจากแหล่งที่ตรวจสอบได้ เช่น องค์การอนามัยโลก (WHO), กรมสุขภาพจิต, ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน และธนาคารแห่งประเทศไทย ตัวเลขทุกตัวในหน้านี้ระบุแหล่งที่มาและปีไว้ในวงเล็บ (รายการแหล่งอ้างอิงอยู่ท้ายหน้า) หน้านี้ไม่มีลิงก์สมัครหรือฝากเงินใด ๆ ทั้งสิ้น เป้าหมายเดียวคือช่วยให้คุณเลิกได้จริงครับ

อยากเลิกการพนัน เริ่มจากตรงไหนดี?

ถ้าคุณกำลังคิดว่า "อยากเลิกพนันทําไงดี" ข่าวดีคือการยอมรับว่าอยากเลิกเป็นก้าวที่ยากที่สุดแล้ว และคุณไม่ได้อยู่คนเดียว ผลสำรวจของ ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ปี 2566 ประเมินว่าคนไทยประมาณ 34.51 ล้านคน หรือ 63.1% เคยเล่นการพนันในปีนั้น และมีผู้ที่มีความเสี่ยงสูงจะเป็นนักพนันที่มีปัญหาประมาณ 6.04 ล้านคน (รายงานสถานการณ์การพนันในสังคมไทย ปี 2566) ส่วนในระดับโลก องค์การอนามัยโลกระบุว่าผู้ใหญ่ราว 1.2% ทั่วโลกมีภาวะติดการพนัน (WHO, ธ.ค. 2567)

คำถามว่า "เลิกการพนัน ทําอย่างไร" ตอบสั้น ๆ ได้เป็น 4 เสาหลัก ซึ่งเราจะลงรายละเอียดทีละข้อในหัวข้อถัดไป

1. ตัดการเข้าถึง – ลบแอป บล็อกเว็บ ออกจากกลุ่มแชตที่ชวนเล่น
2. ตัดเงิน – ทำให้เงินไปถึงมือตัวเองยากขึ้น และจัดการหนี้อย่างเป็นระบบ
3. รับมืออาการอยาก – ชะลอเวลา เบี่ยงความสนใจ และมีกิจกรรมทดแทน
4. มีคนช่วย – ครอบครัว เพื่อน สายด่วน 1323 หรือจิตแพทย์

ไม่มีข้อไหนที่ได้ผลเต็มที่ถ้าทำแค่ข้อเดียว คนที่เลิกได้ส่วนใหญ่ใช้หลายชั้นซ้อนกัน ถ้าชั้นหนึ่งรั่ว ชั้นอื่นยังรับไว้ได้

ติดการพนันแล้วหรือยัง? เช็กตามเกณฑ์ DSM-5

ก่อนวางแผน ลองประเมินตัวเองอย่างซื่อสัตย์ก่อนครับ โรคติดการพนัน (Gambling Disorder) ถูกจัดเป็นโรคทางจิตเวชทั้งในคู่มือ DSM-5 ของสมาคมจิตแพทย์อเมริกัน และในบัญชีจำแนกโรค ICD-11 ขององค์การอนามัยโลก โดย WHO อธิบายลักษณะหลักไว้ 3 ข้อ คือ ควบคุมการเล่นไม่ได้ ให้ความสำคัญกับการพนันมากกว่าเรื่องอื่นในชีวิต และยังเล่นต่อทั้งที่เห็นผลเสียแล้ว (WHO, ธ.ค. 2567; สมาคมจิตแพทย์อเมริกัน, พ.ค. 2567)

ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต สรุปเกณฑ์ไว้ว่า ถ้ามีอาการ อย่างน้อย 4 ใน 9 ข้อในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ถือว่าเข้าข่ายโรคติดพนัน (ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7, อัปเดต ม.ค. 2567) ซึ่งตรงกับเกณฑ์ขั้นต่ำ 4 ข้อใน 1 ปีของ DSM-5 (สมาคมจิตแพทย์อเมริกัน, พ.ค. 2567)

1. ต้องเพิ่มจำนวนเงินที่เล่นแต่ละครั้งเพื่อให้รู้สึกตื่นเต้นมากกว่าเดิม
2. กระสับกระส่ายหรือหงุดหงิดเมื่อพยายามลดหรือเลิก
3. พยายามควบคุม ลด หรือเลิกหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ
4. คิดวนเวียนถึงการพนันบ่อย ๆ
5. เล่นบ่อยเมื่อรู้สึกเครียด
6. เสียแล้วต้องกลับไปเล่นอีกเพื่อเอาคืน (การไล่เอาเงินคืน)
7. โกหกเพื่อปกปิดการเล่น
8. เสียความสัมพันธ์ หน้าที่การงาน หรือการเรียน
9. ต้องพึ่งคนอื่นให้ช่วยเรื่องเงินที่เสียไปกับการพนัน

ข้อสังเกต: แบบเช็กนี้ใช้คัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น การวินิจฉัยจริงต้องทำโดยจิตแพทย์หรือบุคลากรสุขภาพจิต อีกด้านหนึ่ง WHO เตือนว่าความเสียหายจากการพนันเกิดได้ตั้งแต่ก่อนถึงเกณฑ์โรค เช่น เอาเงินค่ากินค่าอยู่ไปเล่น (WHO, ธ.ค. 2567) ดังนั้นแม้จะตรงแค่ 1-2 ข้อ การเริ่มเลิกเล่นพนันตั้งแต่ตอนนี้ก็คุ้มกว่ารอให้หนักขึ้นครับ ถ้าอยากอ่านเรื่องสัญญาณเตือนและการตั้งขอบเขตสำหรับคนที่ยังไม่ถึงขั้นนี้ ดูได้ที่หน้า การเล่นอย่างมีความรับผิดชอบ

ทำไมอยากเลิกเล่นการพนันแล้วถึงเลิกยาก?

หลายคนโทษตัวเองว่า "ใจไม่แข็งพอ" แต่ความจริงมีกลไกหลายอย่างที่ทำให้การเลิกยาก การเข้าใจกลไกเหล่านี้ช่วยให้วางแผนได้ตรงจุดขึ้น

• วงจรไล่เอาคืน – ยิ่งเสียยิ่งอยากเล่นเพื่อถอนทุน ซึ่งเป็นหนึ่งใน 9 อาการตามเกณฑ์ข้างบน และเป็นเหตุผลที่คนจำนวนมากเสียหนักที่สุดในช่วงที่ตั้งใจจะ "เล่นอีกรอบเดียวแล้วเลิก"
• ความเครียดเป็นตัวจุด – เกณฑ์ข้อ 5 ระบุชัดว่าคนติดพนันมักเล่นเมื่อเครียด พอเสียเงินก็เครียดขึ้นอีก กลายเป็นวงจรปิด
• การเข้าถึงง่ายเกินไป – ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันพบว่าคนเล่นพนันออนไลน์ในไทยเพิ่มจาก 0.82 ล้านคนในปี 2562 เป็น 1.94 ล้านคนในปี 2564 และ 5.66 ล้านคนในปี 2566 โดยปี 2566 มีคนเริ่มเล่นในบ่อนออนไลน์เป็นครั้งแรกประมาณ 706,000 คน (ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน, ปี 2566) เมื่อบ่อนอยู่ในมือถือ แรงอยากจึงกลายเป็นการกดได้ในไม่กี่วินาที
• คนรอบตัวก็เล่น – ผลสำรวจของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ปี 2566 ระบุว่าคนไทย 99.3% มีบุคคลรอบตัวที่เล่นการพนัน การถอยออกจากสังคมกลุ่มเดิมจึงเป็นส่วนสำคัญของแผน
• ปัญหาสุขภาพจิตร่วม – WHO ระบุว่าผลกระทบจากการพนันรวมถึงปัญหาสุขภาพจิตและการฆ่าตัวตาย (WHO, ธ.ค. 2567) ถ้าคุณมีภาวะซึมเศร้าหรือความวิตกกังวลร่วมด้วย ควรแจ้งผู้ให้คำปรึกษาตั้งแต่แรก เพื่อให้ได้รับการดูแลควบคู่กันไป

ถ้าคุณลองเลิกมาหลายครั้งแล้วยังกลับไปเล่น อ่านคำอธิบายกลไกและแผนหลังพลาดแบบละเอียดได้ที่ เลิกพนันไม่ได้ ทำไม และทำอย่างไรต่อ

วิธีเลิกการพนันทีละขั้น: แผน 24 ชั่วโมงแรกและ 7 วันแรก

คำถามแบบ "ติดการพนัน อยากเลิก แต่เริ่มไม่ถูก" มักติดอยู่ที่ไม่มีแผนเป็นรูปธรรม เราจึงแตกวิธีเลิกเล่นการพนันออกเป็นสิ่งที่ทำได้ภายในวันนี้และสัปดาห์นี้ วิธีเลิกพนันที่ดีที่สุดคือวิธีที่คุณเริ่มลงมือได้จริงวันนี้

ภายใน 24 ชั่วโมงแรก

1. จดบันทึกเหตุผล ว่าทำไมอยากเลิก เป็นประโยคของคุณเอง เช่น "อยากให้ลูกไม่ต้องเห็นพ่อเครียดเรื่องเงิน" แล้วตั้งเป็นหน้าจอมือถือ
2. ลบแอปและบัญชีทั้งหมด ที่ใช้เล่น ออกจากกลุ่ม LINE/Telegram/Facebook ที่ส่งลิงก์หรือโปรโมชัน และบล็อกเบอร์ที่โทรมาชวน
3. ติดตั้งตัวบล็อกเว็บพนัน ในมือถือและคอมพิวเตอร์ (รายละเอียดในหัวข้อถัดไป)
4. บอกคนที่ไว้ใจได้ 1 คน ว่าคุณกำลังจะเลิก ไม่ต้องเล่าทุกอย่างในวันแรกก็ได้ แค่ให้มีคนรู้
5. บันทึกเบอร์ 1323 ไว้ในรายชื่อโปรด ถ้ารู้สึกว่าจะไม่ไหว โทรได้ทันทีตลอด 24 ชั่วโมง

ภายใน 7 วันแรก

1. ทำรายการหนี้สิน ทั้งหมดในหน้าเดียว: เจ้าหนี้ ยอด ดอกเบี้ย วันครบกำหนด (ดูหัวข้อเรื่องเงิน)
2. หาตัวจุดชนวนของคุณ – เวลา สถานที่ อารมณ์ หรือคนที่ทำให้อยากเล่น เช่น คืนวันเงินเดือนออก ช่วงดูบอล หรือตอนเหงาหลังเลิกงาน แล้ววางแผนสำหรับแต่ละตัว
3. จัดตารางเวลาว่าง ช่วงที่เคยใช้เล่นให้มีกิจกรรมอื่นแทนล่วงหน้า เวลาว่างที่ไม่มีแผนคือช่วงที่เสี่ยงที่สุด
4. คุยกับผู้เชี่ยวชาญอย่างน้อย 1 ครั้ง ทางสายด่วนหรือเพจของกรมสุขภาพจิต เพื่อประเมินว่าควรเข้ารับการรักษาต่อหรือไม่

ตัดทางเข้าถึง: บล็อกเว็บและแอปพนันแบบฟรี

ถ้าคุณอยากเลิกเล่นการพนันออนไลน์ การพึ่งแต่ใจอย่างเดียวในวันที่เครียดหรือเพิ่งได้เงินมานั้นเสี่ยงมาก การตั้ง "กำแพง" ล่วงหน้าจะซื้อเวลาให้แรงอยากลดลง ตัวอย่างเครื่องมือที่ใช้ได้ฟรี:

• BetBlocker – ซอฟต์แวร์บล็อกเว็บพนันที่ให้บริการฟรีทั้งหมด ดำเนินการโดยองค์กรการกุศลที่จดทะเบียนในสก็อตแลนด์ (เลขทะเบียน SC049565) ไม่ต้องลงทะเบียนหรือให้ข้อมูลส่วนตัว รองรับ Windows, Mac, Linux, Android และ iOS บล็อกเว็บพนันกว่า 1 ล้านเว็บและแอปกว่า 3,100 แอป (ตัวเลขบนเว็บ BetBlocker ณ ต.ค. 2569) เลือกระยะเวลาบล็อกได้ตั้งแต่ 1 วันไปจนถึง 5 ปี ข้อดีคือเมื่อตั้งแล้วยกเลิกกลางคันไม่ได้ จึงเหมาะกับช่วงที่ใจยังไม่มั่นคง
• ระบบควบคุมในมือถือ – บน iPhone ใช้ Screen Time ตั้งค่า "การติดตั้งแอป" เป็นไม่อนุญาต (Apple Support, ก.ย. 2569) ส่วน Android ใช้ Family Link ตั้งให้ต้องมีผู้ปกครองหรือคนในครอบครัวอนุมัติก่อนดาวน์โหลดแอปจาก Google Play (Google Family Link Help) แล้วให้คนในครอบครัวเป็นคนตั้งรหัสผ่าน
• ปิดแหล่งชักชวน – กดรายงานและบล็อกบัญชีที่ส่งลิงก์พนันมาทาง SMS หรือโซเชียล ลิงก์พวกนี้หลายครั้งเป็นเว็บหลอกลวงด้วย ดูวิธีสังเกตได้ที่ วิธีเช็คเว็บพนันโกง

ถ้าคุณมีบัญชีกับเว็บพนันใดอยู่ ให้ขอปิดบัญชีถาวรหรือขอระงับตัวเอง (self-exclusion) ด้วย แต่อย่าใช้เป็นกำแพงเดียว เพราะเว็บใหม่เกิดขึ้นได้ทุกวัน การบล็อกที่อุปกรณ์ของคุณเองจึงสำคัญกว่า

เลิกพนันให้ได้ต้องคุมเงิน และจัดการหนี้สินอย่างไร?

เงินที่เข้าถึงได้ทันทีคือเชื้อเพลิงของการกลับไปเล่น ผลสำรวจปี 2566 ของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันพบว่ามีคนประมาณ 1.67 ล้านคนยอมรับว่ามีหนี้จากการพนัน รวมประมาณ 20,606 ล้านบาท เฉลี่ยคนละประมาณ 12,335 บาท (ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน, ปี 2566) การเลิกพนันจึงต้องมาคู่กับแผนการเงินเสมอ

ลดการเข้าถึงเงิน

• ลดวงเงินโอนต่อวันในแอปธนาคารให้ต่ำที่สุดเท่าที่ใช้ชีวิตได้ และปิดการผูกบัญชีกับวอลเล็ตที่เคยใช้เติมเงินเล่น
• ให้คนที่ไว้ใจช่วยถือบัตรหรือดูแลเงินเก็บชั่วคราว โดยตกลงกันชัดเจนว่าเป็นช่วงเวลาเท่าไร
• ตั้งจ่ายบิลจำเป็นอัตโนมัติทันทีที่เงินเดือนเข้า เงินที่เหลือในมือจะน้อยลง
• ไม่กู้เงินใหม่เพื่อมาใช้หนี้พนัน โดยเฉพาะเงินกู้นอกระบบ

จัดการหนี้ผ่านช่องทางที่ถูกต้อง

อย่าคิดแก้หนี้ด้วยการ "เล่นอีกรอบให้ได้คืน" เพราะนั่นคือการไล่เอาเงินคืนซึ่งเป็นอาการของโรคเอง ถ้าหนี้เป็นหนี้บัตรหรือสินเชื่อกับสถาบันการเงิน ติดต่อ ศคง. (ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย) ที่เบอร์ 1213 (วันจันทร์-ศุกร์ 8.30-16.30 น. ตามประกาศ ธปท. ก.ค. 2564) เพื่อแจ้งปัญหาและร้องเรียนเรื่องบริการของสถาบันการเงินได้

ข้อควรรู้อีกเรื่อง: การเล่นพนันที่ไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงพนันออนไลน์ มีความผิดตามกฎหมายไทย ถ้าอยากเข้าใจสถานะทางกฎหมายของตัวเอง อ่านได้ที่ พรบ การพนัน 2478 ฉบับอธิบายง่าย

3 ขั้นรับมือตอนอยากเล่นขึ้นมา: ชะลอ เบี่ยงความสนใจ ตัดสินใจ

อาการอยากเล่นมักมาเป็นคลื่น พุ่งสูงแล้วค่อย ๆ ลดลงถ้าเราไม่ตอบสนองมันทันที วิธีช่วยตัวเองที่ใช้ได้ทันทีคือ 3 ขั้นด้านล่าง ได้แก่ ยืดเวลาไม่ทำตามแรงอยากทันที, เบี่ยงความสนใจไปทำกิจกรรมอื่น และตัดสินใจเลิกโดยเตือนตัวเองถึงผลเสียที่จะตามมา ซึ่งเป็นแนวทางที่กรมสุขภาพจิตแนะนำ ตามที่ Thai PBS รายงานเมื่อเดือนมิถุนายน 2561 ส่วนองค์กรการกุศล Gambling Therapy ในอังกฤษใช้ 3 ขั้นเดียวกันในแบบฝึกช่วยเหลือตัวเองภายใต้ชื่อ Delay, Distract, Decide ถ้าทำแล้วยังคุมตัวเองไม่อยู่ ให้โทรปรึกษาสายด่วน 1323

นอกจาก 3 ขั้นนี้ ควรมีวิธีคลายความเครียดที่ไม่ใช่การพนันเตรียมไว้ เช่น ออกกำลังกาย ฝึกหายใจหรือนั่งสมาธิ ฟังเพลง หรือเรียนทักษะใหม่ เพราะถ้าเอาการพนันออกไปแล้วไม่มีอะไรมาแทน ช่องว่างนั้นมักดึงคุณกลับไปที่เดิม

เลิกเล่นพนันเองได้ไหม หรือต้องพบจิตแพทย์?

บางคนเลิกได้ด้วยแผนการช่วยตัวเองและแรงสนับสนุนจากคนรอบข้าง แต่ถ้าคุณตรงกับเกณฑ์ DSM-5 หลายข้อ เคยพยายามเลิกเองหลายครั้งแล้วไม่สำเร็จ หรือมีอาการซึมเศร้าหรือคิดทำร้ายตัวเอง การพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาจะช่วยได้มาก สัญญาณเตือน 3 ข้อที่อธิบดีกรมสุขภาพจิตระบุว่าควรขอความช่วยเหลือ (MGR Online, พ.ย. 2565) ได้แก่ กระสับกระส่าย หงุดหงิดง่าย และครุ่นคิดถึงแต่การพนันเมื่อพยายามหยุดหรือลดการเล่น, เสียแล้วกลับไปเล่นเพื่อเอาเงินคืน โกหกเรื่องการใช้เงิน หรือเสี่ยงหาเงินด้วยวิธีผิดกฎหมาย และเพิ่มจำนวนเงินพนันมากขึ้นเรื่อย ๆ

การรักษาที่มีหลักฐานรองรับ ได้แก่

• การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) – ช่วยแก้ความเชื่อผิด ๆ เช่น "ตานี้ต้องออก" และฝึกรับมือกับตัวกระตุ้น WHO ระบุว่า CBT ระยะยาวเป็นหนึ่งในวิธีที่ได้ผลที่สุด (WHO, ธ.ค. 2567)
• Motivational Interviewing (MI) – การสัมภาษณ์เพื่อสร้างแรงจูงใจ ซึ่ง WHO จัดให้เป็นหนึ่งในวิธีที่ได้ผลที่สุดเช่นกัน (WHO, ธ.ค. 2567) และทีมสายด่วน 1323 เคยระบุว่าใช้วิธีนี้ในการให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์ (คมชัดลึก, มิ.ย. 2559)
• ยา – ใช้ในบางราย โดยเฉพาะเมื่อมีโรคร่วม ข้อมูลจากทีมสายด่วน 1323 ในปี 2559 ระบุว่าผู้ที่โทรมาปรึกษาเพื่อเลิกพนันประมาณ 80% ได้รับการบำบัดทางจิตใจ และราว 20% ต้องใช้ยาร่วมกับการบำบัดเพราะมีภาวะเศร้าหรืออารมณ์หงุดหงิดร่วมด้วย (คมชัดลึก, มิ.ย. 2559 – เป็นข้อมูลเก่ากว่า 10 ปี สัดส่วนปัจจุบันอาจต่างไป)
• กลุ่มช่วยเหลือ – การเข้ากลุ่มคนที่กำลังเลิกเหมือนกันช่วยลดความรู้สึกโดดเดี่ยวและให้ไอเดียที่ใช้ได้จริง

คุณสามารถไปที่โรงพยาบาลรัฐที่มีแผนกจิตเวชใกล้บ้าน หรือสอบถามผ่านสายด่วน 1323 ก่อนว่าควรไปที่ไหน

สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ช่วยเรื่องเลิกพนันอะไรได้บ้าง?

สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ให้คำปรึกษาปัญหาสุขภาพจิตฟรีตลอด 24 ชั่วโมง รวมถึงปัญหาการพนัน

นอกจากนี้ กรมสุขภาพจิตเคยเปิดเพจ Facebook ชื่อเดียวกับบริการ คือ สายด่วนสุขภาพจิต 1323 - เลิกพนัน ตามที่ Thai PBS รายงานเมื่อปี 2561 (ค้นชื่อเพจใน Facebook แล้วดูว่าเป็นเพจของกรมสุขภาพจิตจริงก่อนทัก)

เวลาโทร คุณไม่จำเป็นต้องเตรียมอะไรมาก แค่บอกว่ากำลังมีปัญหาการพนันและอยากเลิก ผู้ให้คำปรึกษาจะถามคำถามเพื่อช่วยให้คุณเห็นภาพตัวเองชัดขึ้นและวางแผนต่อ ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้โทรทันทีหรือไปห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลใกล้บ้าน WHO ระบุว่างานวิจัยในสวีเดนพบผู้มีภาวะติดการพนันเสี่ยงเสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายสูงกว่าประชากรทั่วไปถึง 15 เท่า (WHO, ธ.ค. 2567) เรื่องนี้จึงไม่ควรรอ

ครอบครัวช่วยให้เลิกการพนันได้อย่างไร?

การพนันไม่ได้กระทบแค่ผู้เล่น WHO ระบุว่าคนที่เล่นในระดับเสี่ยงสูง 1 คน ส่งผลกระทบต่อคนรอบตัวเฉลี่ย 6 คน (WHO, ธ.ค. 2567) การให้ครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วมจึงช่วยทั้งสองฝ่าย

ถ้าคุณคือคนที่กำลังเลิก:

• เล่าความจริงเรื่องหนี้ทั้งหมดในครั้งเดียวดีกว่าทยอยเปิดเผย เพราะความลับที่ค่อย ๆ หลุดออกมาทำลายความเชื่อใจมากกว่า
• ขอให้ช่วยในเรื่องที่ชัดเจน เช่น ถือบัตร ตั้งรหัสผ่านแอป หรือเป็นคนที่คุณโทรหาเวลาอยากเล่น

ถ้าคุณคือคนในครอบครัว สสส. แนะนำ 6 วิธีช่วยเหลือคนใกล้ชิดติดพนัน ได้แก่ ตั้งสติและอย่าโทษตัวเอง, เฝ้าสังเกตพฤติกรรมโดยไม่ตีตรา, เริ่มต้นพูดคุยอย่างเข้าใจ, อย่ารับผิดชอบหนี้แทนแต่ช่วยหาทางออก, สนับสนุนให้ขอความช่วยเหลือจากมืออาชีพ และดูแลตัวเองด้วยไม่ใช่แค่เขา (สสส. Happy Workplace, ไม่ระบุปี) ข้อ "อย่ารับผิดชอบหนี้แทน" สำคัญมาก เพราะการพึ่งคนอื่นให้ช่วยเรื่องเงินเป็นหนึ่งใน 9 เกณฑ์ของโรคติดพนัน (ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต) การจ่ายแทนซ้ำ ๆ อาจทำให้วงจรเดินต่อไปได้

วิธีเลิกการพนันถาวร: ป้องกันการกลับไปเล่นซ้ำ

คนที่ค้นหาว่า "เลิกพนันเด็ดขาด" "เลิกการพนันเด็ดขาด" หรือ "เลิกการพนันถาวร" มักกลัวว่าจะพลาดกลับไปเล่นอีก ความจริงคือการพลาดเกิดขึ้นได้ระหว่างทาง สิ่งสำคัญคือมีแผนรองรับ ไม่ใช่คิดว่าพลาดแล้วแปลว่าล้มเหลวทั้งหมด

แยก "พลาดครั้งเดียว" ออกจาก "กลับไปติดเหมือนเดิม"

ถ้าพลาดไปเล่น 1 ครั้ง ให้หยุดทันที อย่าไล่เอาคืน แล้วถามตัวเองว่าอะไรเป็นตัวจุด กำแพงชั้นไหนรั่ว (บล็อกหมดอายุ? มีเงินสดในมือ? อยู่กับกลุ่มเดิม?) แล้วอุดจุดนั้น จากนั้นบอกคนที่คุณไว้ใจหรือโทร 1323 ภายในวันเดียวกัน การรีบบอกคนอื่นลดโอกาสที่ครั้งเดียวจะกลายเป็นหลายครั้ง

ป้องกันระยะยาว

• ต่ออายุตัวบล็อกให้ยาวขึ้นเรื่อย ๆ เช่น จาก 1 เดือนเป็น 1 ปี
• จดวันที่เลิกได้และยอดเงินที่ไม่ได้เสียไป เห็นตัวเลขสะสมแล้วมีกำลังใจ
• เตรียมรับมือช่วงเสี่ยงล่วงหน้า เช่น ฤดูฟุตบอลใหญ่ วันหวยออก หรือช่วงได้โบนัส
• ใช้เงินที่เคยเล่นไปกับเป้าหมายที่เห็นผล เช่น ปิดหนี้ก้อนเล็กก่อน
• หลีกเลี่ยงการเสี่ยงโชครูปแบบอื่นทดแทน ไม่ว่าจะเล็กแค่ไหน

สรุปคือ วิธีเลิกเล่นการพนันเด็ดขาดไม่ใช่การอดทนด้วยใจอย่างเดียว แต่เป็นการออกแบบชีวิตให้การพนันเข้าถึงคุณได้ยากที่สุด และมีคนช่วยรับเมื่อคุณเซ

คำถามที่พบบ่อย

แหล่งอ้างอิง

• กรมสุขภาพจิต – 1323 สายด่วนสุขภาพจิต ปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง
• Thai PBS – กรมสุขภาพจิตเปิดสายด่วน-เฟซบุ๊ก รับปรึกษาปัญหาพนันฟุตบอล
• Gambling Therapy – Self Help Exercises: Dealing with the urge to gamble (Delay, Distract, Decide)
• MGR Online – กรมสุขภาพจิตแนะสัญญาณเสี่ยงติดพนัน และสายด่วน 1323
• ธนาคารแห่งประเทศไทย – ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) โทร 1213
• องค์การอนามัยโลก (WHO) – Gambling fact sheet (2 ธ.ค. 2567)
• ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน – สถานการณ์การพนันในสังคมไทย ปี 2566 (เอกสารนำเสนอผลสำรวจ)
• ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต – โรคติดพนัน (Gambling disorder): เกณฑ์ 4 ใน 9 ข้อ (2 มิ.ย. 2563, อัปเดต 18 ม.ค. 2567)
• BetBlocker – องค์กรการกุศลจดทะเบียนสก็อตแลนด์ SC049565: ซอฟต์แวร์บล็อกเว็บและแอปพนันฟรี
• คมชัดลึก – สายด่วน'1323'...เลิกพนันบำบัดก่อนป่วยทางจิตเวช (ข้อมูลจิตบำบัด 80% / ใช้ยาร่วม 20% และ MI; 16 มิ.ย. 2559)
• สสส. (สำนักสนับสนุนสุขภาวะองค์กร Happy Workplace) – 6 วิธีช่วยเหลือคนใกล้ชิดติดพนัน (ไม่ระบุวันที่)
• Apple Support – Set up parental controls to manage your child's iPhone or iPad (Screen Time: Installing Apps Allowed/Blocked) (14 ก.ย. 2569)
• Google Family Link Help – Purchase approvals on Google Play (ให้ผู้ปกครองอนุมัติก่อนดาวน์โหลดแอปจาก Google Play)
• American Psychiatric Association – What is Gambling Disorder? (เกณฑ์ DSM-5 อย่างน้อย 4 ข้อใน 1 ปี) (พ.ค. 2567)

อ่านต่อในหมวดนี้