คดีการพนัน อายุความกี่ปี? นับจากวันไหน และทำไมส่วนใหญ่ได้ 10 ปี

คดีการพนัน อายุความกี่ปี? ตอบตรง ๆ จากการอ่านตัวบท คือความผิดการพนันของผู้เล่นและเจ้ามือตาม พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. 2478 มาตรา 12 มีโทษจำคุกสูงสุดอยู่ในช่วง “เกิน 1 ปี ถึง 7 ปี” จึงเข้าช่อง อายุความ 10 ปี ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95(3) โดยเริ่มนับแต่ วันกระทำความผิด ถ้าโทษในคดีใดไม่ถึงระดับนั้นก็อาจสั้นลงเหลือ 5 ปี หรือ 1 ปีได้ ตัวเลขนี้คือการเทียบตามอัตราโทษสูงสุด ไม่ใช่คำวินิจฉัยของศาลในคดีของคุณ

ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไปจากตัวบทและแหล่งทางการ ตรวจล่าสุดเมื่อ 29 ต.ค. 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ถ้ามีหมายเรียกหรือถูกดำเนินคดีจริง โปรดปรึกษาทนายความ (สำหรับผู้อายุ 18 ปีขึ้นไป)

ทีมงาน we88thai.co อ่านตัวบทเอง และแยกให้ชัดว่าประโยคไหนคือตัวบท ประโยคไหนคือ “การเทียบของเรา” ซึ่งไม่ใช่คำพิพากษาหรือความเห็นของพนักงานสอบสวน

คดีการพนัน อายุความกี่ปี? สรุปคำตอบก่อนลงรายละเอียด

สำหรับผู้เล่นและเจ้ามือทั่วไปที่ถูกดำเนินคดีตาม มาตรา 12 พ.ร.บ.การพนัน อัตราโทษจำคุกสูงสุดตามที่เราอ่านอยู่ที่ไม่เกิน 2 ปี หรือบางกรณีไม่เกิน 3 ปี ทั้งสองค่านี้ตกอยู่ในช่วง “เกิน 1 ปี ถึง 7 ปี” ของ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95(3) อายุความฟ้องคดีจึงเท่ากับ 10 ปี นับแต่ วันกระทำความผิด ถ้าพนักงานอัยการไม่ได้ฟ้องและไม่ได้ตัวผู้ต้องหามาส่งศาลภายใน 10 ปี คดีก็จะเป็น คดีขาดอายุความ ไปโดยผลของกฎหมาย

ข้อควรระวังคือ อายุความนับจาก “วันกระทำความผิด” ไม่ใช่วันที่ตำรวจรู้เรื่องหรือวันที่ถูกจับ และตัวเลข 10 ปีนี้เป็นการเทียบจากเพดานโทษสูงสุด ไม่ได้แปลว่าทุกคดีจะถูกฟ้องจริงหรือศาลจะลงโทษเท่าเพดาน

อายุความคืออะไร และทำไมคดีอาญาถึงต้องมีอายุความ

อายุความคือกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนดให้รัฐต้องนำตัวผู้กระทำความผิดมาฟ้องต่อศาล ถ้าปล่อยเวลาผ่านไปจนเกินกำหนดโดยไม่ได้ฟ้องและไม่ได้ตัวผู้ต้องหามาศาล สิทธิในการนำคดีอาญามาฟ้องก็ระงับไป เหตุผลเบื้องหลังคือพยานหลักฐานเสื่อมสลายไปตามเวลา ความทรงจำของพยานเลือนหาย และเพื่อให้คนไม่ต้องอยู่กับความไม่แน่นอนตลอดชีวิต หลักนี้ใช้กับความผิดอาญาเกือบทุกฐาน รวมถึงความผิดเกี่ยวกับการพนันด้วย

สำหรับตัวบทหลัก เรายึดตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95 เรื่องอายุความฟ้องคดี และ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 สำหรับความผิดอันยอมความได้ (ซึ่งการพนันทั่วไปไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ จึงใช้หลักมาตรา 95 เป็นหลัก)

ตารางอายุความคดีอาญา 5 ระดับ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95

มาตรา 95 แบ่งอายุความฟ้องคดีออกเป็น 5 ระดับตามอัตราโทษจำคุกสูงสุดของความผิดนั้น ตามที่เราตรวจจากแหล่งอ้างอิง (ตัวบทฉบับราชกิจจานุเบกษ์เรายังเปิดอ่าน verbatim ไม่สำเร็จ จึงอ้างจากแหล่งรองที่ตรงกันสองแหล่ง)

จะเห็นว่าการจะรู้ว่าอายุความของคดีใดคือกี่ปี ต้องดูที่ “อัตราโทษจำคุกสูงสุด” ของฐานความผิดนั้นก่อน แล้วค่อยเทียบลงช่องในตาราง

โทษผู้เล่นและเจ้ามือ ตาม พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ.2478 (มาตรา 12)

ก่อนเทียบอายุความ เราต้องรู้เพดานโทษของความผิดการพนันเสียก่อน ตาม มาตรา 12 พ.ร.บ.การพนัน การเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาตมีโทษสองระดับตามประเภทการพนัน คือ บัญชี ก. และ บัญชี ข. ท้าย พ.ร.บ. (มาตรา 4 พ.ร.บ.การพนัน เป็นมาตราที่ห้ามการเล่นในบัญชี ก. เว้นแต่มีพระราชกฤษฎีกาอนุญาต)

ข้อควรระวังเรื่องตัวเลข: แหล่งข่าวหลายแห่งให้ตัวเลขโทษ มาตรา 12 ไม่ตรงกัน (เห็นทั้ง 2 ปี, 3 ปี และบางข่าวพูดถึง 5 ปีในร่างแก้ไข) เราจึงยึดเพดานตามฉบับที่เปิดอ่านจาก สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (krisdika.go.th) เป็นหลัก และถือว่าค่าที่แน่ชัดของผู้เล่นพนันออนไลน์ยัง “ตรวจตัวบทไม่ครบ” — ดูหัวข้อสรุปท้ายบทความ

เทียบโทษการพนันเข้าช่องอายุความ: ทำไมส่วนใหญ่จึงได้ 10 ปี

เมื่อเพดานโทษจำคุกของความผิดการพนันตาม มาตรา 12 อยู่ที่ไม่เกิน 2 ปี หรือไม่เกิน 3 ปี ทั้งสองค่าตกอยู่ในช่วง “เกิน 1 ปี ถึง 7 ปี” ของ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95(3) พอดี อายุความฟ้องคดีจึงเท่ากับ 10 ปี ทั้งสองกรณี นี่คือเหตุผลที่คนมักได้ยินว่า “คดีการพนันมีอายุความ 10 ปี” — ไม่ใช่เพราะกฎหมายการพนันเขียนเลข 10 ไว้ แต่เพราะเพดานโทษของมันไปตกในช่องนั้นของมาตรา 95

ถ้าในคดีใดฐานความผิดมีเพดานโทษต่ำกว่านั้น เช่น เป็นความผิดที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี อายุความก็จะลดเหลือ 5 ปี หรือถ้าเป็น ความผิดลหุโทษ (โทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือมีแต่โทษปรับ) อายุความก็เหลือเพียง 1 ปีตามมาตรา 95(5) การดูว่าเข้าช่องไหนจึงต้องกลับไปที่อัตราโทษของฐานที่ถูกตั้งข้อหาจริงเสมอ

คดีการพนันเป็น คดี อะไร — ลหุโทษ หรืออาญาแผ่นดิน?

คำถามที่มาคู่กันเสมอคือ คดีการพนันเป็น คดี อะไร เป็น ความผิดลหุโทษ หรือเป็นความผิดอาญาแผ่นดินธรรมดา คำตอบตามที่เราเข้าใจคือ ความผิดการพนันตาม มาตรา 12 ที่มีเพดานโทษถึง 2–3 ปี “ไม่ใช่” ความผิดลหุโทษ เพราะลหุโทษหมายถึงความผิดที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือนหรือปรับไม่เกิน 10,000 บาทเท่านั้น

ความผิดการพนันจึงเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน (ไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้) ที่รัฐเป็นผู้เสียหายและดำเนินคดีเอง ผลตามมาคือใช้อายุความตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95 ไม่ใช่มาตรา 96 และโดยหลักแล้วผู้เสียหายจะ “ถอนคำร้องทุกข์ให้คดีจบ” แบบคดียอมความไม่ได้ เว้นแต่เข้าเงื่อนไข การเปรียบเทียบปรับ ที่จะกล่าวถึงต่อไป

อายุความเริ่มนับจากวันไหน และ อายุความสะดุดหยุดลง เมื่อไหร่

ตาม มาตรา 95 อายุความเริ่มนับแต่ วันกระทำความผิด ไม่ใช่วันที่เจ้าหน้าที่สืบทราบหรือวันที่จับกุม การนับระยะเวลาใช้หลักของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/3 วรรคสอง คือไม่นับวันแรกรวมเข้าด้วย ให้เริ่มนับวันถัดไป

มีข้อยกเว้นสำคัญเรื่อง อายุความสะดุดหยุดลง ตามมาตรา 95 วรรคสอง กล่าวคือ ถ้าได้ตัวผู้กระทำความผิดมาแล้ว (ฟ้องและได้ตัวมาศาล) แต่ผู้นั้นหลบหนีไปในภายหลัง ระยะเวลาที่หลบหนีจะไม่ถูกนับต่อในแบบที่ทำให้คดีขาดอายุความง่าย ๆ ประเด็นนี้เป็นหนึ่งในหัวข้อที่มีข้อเสนอให้แก้ไขกฎหมาย เพราะในอดีตมีผู้หนีคดีจนคดีขาดอายุความมาแล้ว

การเปรียบเทียบปรับ กับอายุความ: จ่ายค่าปรับแล้วคดีเลิกกันไหม

คดีการพนันรายย่อยจำนวนมากจบลงด้วย การเปรียบเทียบปรับ ไม่ได้ขึ้นศาล หลักทั่วไปตาม ป.วิ.อาญา มาตรา 37 (คดีเลิกกัน) คือ เมื่อผู้ต้องหายอมชำระค่าปรับตามที่พนักงานสอบสวนหรือพนักงานผู้มีอำนาจเปรียบเทียบกำหนดครบถ้วนแล้ว ให้ถือว่าคดีนั้นเป็นอันเลิกกัน รัฐจะนำคดีเดิมมาฟ้องซ้ำไม่ได้

คำถามที่พบบ่อยคือ “จ่ายค่าปรับแล้วติดประวัติไหม” — การเปรียบเทียบปรับไม่ใช่คำพิพากษาของศาลว่ามีความผิด แต่ในทางปฏิบัติข้อมูลการจับกุมอาจถูกบันทึกไว้ในระบบของตำรวจได้ ส่วนรายละเอียดเรื่องประวัติอาชญากรรมโดยตรง เราแยกอธิบายไว้ในหน้า ความเสี่ยงเมื่อเล่นพนันออนไลน์ อนึ่ง ตัวเลข “อายุความเปรียบเทียบ 1 ปี” เฉพาะคดีการพนันนั้น เรายัง “ยืนยันตัวบทไม่ได้” จึงไม่ระบุเป็นข้อเท็จจริงในบทความนี้

ใครมีอำนาจเปรียบเทียบปรับคดีการพนัน และเกี่ยวกับอายุความอย่างไร

สำหรับการพนันบางประเภทที่ขออนุญาตได้ตามบัญชี ข. ท้าย พ.ร.บ.การพนัน ผู้มีอำนาจออกใบอนุญาตคือพนักงานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ซึ่งอยู่ในสาย กรมการปกครอง (เช่น นายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดในเขตของตน) ในทางปฏิบัติคดีการพนันรายย่อยที่ยอมรับสารภาพจำนวนมากจึงจบลงในชั้นพนักงานสอบสวนหรือพนักงานฝ่ายปกครองด้วยการเปรียบเทียบปรับ โดยไม่ขึ้นสู่ศาล

จุดที่คนมักเข้าใจผิดคือคิดว่า “ตราบใดที่ยังไม่ถูกเปรียบเทียบปรับ ก็เท่ากับยังไม่มีคดี” ความจริงคือเมื่อมีการกระทำความผิดเกิดขึ้นแล้ว อายุความเริ่มเดินตั้งแต่ วันกระทำความผิด ทันที การยังไม่ถูกเรียกไปเปรียบเทียบปรับไม่ได้ทำให้ไม่มีคดี เพียงแต่คดีจะขาดอายุความหากพ้น 10 ปีไปโดยรัฐไม่ได้ฟ้องและไม่ได้ตัวผู้ต้องหามาศาล

คดีขาดอายุความแล้ว ฟ้องซ้ำได้ไหม และพนันออนไลน์สถานะล่าสุด

เมื่อ คดีขาดอายุความ สิทธินำคดีอาญามาฟ้องเป็นอันระงับไปตามกฎหมาย พนักงานอัยการจะฟ้องคดีนั้นอีกไม่ได้ และถ้าเผลอฟ้อง ศาลก็ต้องยกฟ้องเพราะคดีขาดอายุความ อย่างไรก็ตาม การ “รอให้ขาดอายุความ” ไม่ใช่กลยุทธ์ที่ปลอดภัย เพราะระหว่างนั้นอาจมีการออกหมายจับ อายัดบัญชี หรือมีความผิดฐานอื่นที่อายุความยาวกว่าพ่วงมาด้วย เช่นคดีตาม พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ.2542

ย้ำสถานะล่าสุด ณ วันที่เราตรวจ (29 ต.ค. 2569): การพนันออนไลน์ยังผิดกฎหมายในไทย บังคับใช้ผ่าน พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. 2478 ฉบับเดิม ร่างแก้ไขที่เพิ่มโทษคุมพนันออนไลน์ยังไม่ผ่านและยังไม่มีผลบังคับใช้ อ่านภาพรวมได้ที่ พนันออนไลน์ถูกกฎหมายไหม ถ้าคุณกำลังอยากเลิก เริ่มได้ที่ วิธีเลิกการพนัน

สรุป และสิ่งที่เรายังยืนยันไม่ได้ (เปิดเผยตามจริง)

สรุปคือ คดีการพนันของผู้เล่นและเจ้ามือทั่วไปมักมีอายุความ 10 ปี เพราะเพดานโทษ 2–3 ปีตกในช่อง มาตรา 95(3) นับแต่ วันกระทำความผิด เพื่อความโปร่งใส เราขอระบุสิ่งที่ยัง “ตรวจไม่ครบ” ไว้ตรง ๆ ว่า (1) ตัวบท verbatim ของ มาตรา 95 เรายังเปิดจาก สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (krisdika.go.th) ไม่สำเร็จ จึงอ้างแหล่งรองที่ตรงกัน (2) อัตราโทษ มาตรา 12 ฉบับปัจจุบันแบบ verbatim และฐานความผิดของผู้เล่นออนไลน์ที่แน่ชัด ยังตรวจไม่ครบ และ (3) ความคืบหน้าร่างแก้ไขหลังกลางปี 2568 เราไม่พบข้อมูลใหม่ ข้อสรุปเรื่องอายุความไม่เปลี่ยนตามตัวเลขเหล่านี้ เพราะทุกค่า (2 หรือ 3 ปี) ตกในช่อง 10 ปีเท่ากัน

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อในหมวดนี้